Μαθησιακές Δυσκολίες & Δυσλεξία

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι διαταραχές που επηρεάζουν αρνητικά την ικανότητα ενός ατόμου να καταλαβαίνει ή να χρησιμοποιεί τον προφορικό ή γραπτό λόγο, να κάνει αριθμητικές πράξεις, να συντονίζει τις κινήσεις ή να κατευθύνει την προσοχή του όπου χρειάζεται. Γενικότερα, πρόκειται για προβλήματα που επηρεάζουν την ικανότητα του εγκεφάλου να δέχεται, να επεξεργάζεται, να αναλύει ή να αποθηκεύει την πληροφορία. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες δεν είναι μειωμένης νοημοσύνης ή τεμπέλικα. Στη πραγματικότητα διαθέτουν τουλάχιστον μέση νοημοσύνη και συχνά πέραν του μέσου όρου.

Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν θα πρέπει να συγχέονται με άλλες δυσκολίες στη μάθηση που συνδέονται με καταστάσεις όπως η νοητική υστέρηση, ο αυτισμός, η κώφωση, η τύφλωση και διαταραχές συμπεριφοράς. Οι μαθησιακές δυσκολίες συχνά συνυπάρχουν με την Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας, πλην όμως πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές οντότητες. Οι δύο αυτές καταστάσεις είναι συχνό αίτιο κακής σχολικής επίδοσης.

Συχνά οι μαθησιακές δυσκολίες δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμες. Τυπικά γίνονται αντιληπτές μετά την έναρξη της σχολικής ζωής στο δημοτικό. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που η διάγνωση καθυστερεί μέχρι το γυμνάσιο ή το λύκειο.

Οι μαθησιακές δυσκολίες διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Οι γονείς μπορεί να παραπονιούνται ότι το παιδί τους ή ο έφηβος έχει χαμηλή επίδοση στο σχολείο, παίρνει κακούς βαθμούς, ενδεχομένως εκφράζει επιθετικά την απογοήτευσή του με ανάρμοστη συμπεριφορά ή αποφεύγοντας τη μελέτη στο σπίτι. Ο έφηβος μπορεί να παρατηρήσει ότι έχει χαμηλή επίδοση σε σύγκριση με την προσπάθεια που καταβάλει στο συγκεκριμένο μάθημα.

Αν ένα παιδί εμφανίζει ενδείξεις μαθησιακών δυσκολιών πρέπει να αξιολογηθεί από τους ειδικούς. Οι ειδικοί διερευνούν τη διαφορά μεταξύ της επίδοσης του παιδιού στο σχολείο και του πόσο καλή θα μπορούσε να ήταν σε συνάρτηση με την εξυπνάδα του και τις ικανότητές του.

Η διάγνωση τίθεται από την διεπιστημονική ομάδα που αποτελείται από παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο, ειδικό εκπαιδευτικό, λογοπεδικό και εργοθεραπευτή.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι παρούσες σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Η βαρύτητα ποικίλλει από άτομο σε άτομο με αποτέλεσμα να υπάρχουν περιπτώσεις που δεν διαταράσσεται σημαντικά η ζωή και η λειτουργικότητά του. Δεν σχετίζονται με τη νοημοσύνη και, επιπλέον, είναι γνωστά παραδείγματα επιτυχημένων ανθρώπων όπως ο Walt Disney, ο Alexander Graham Bell, ο Winston Churchill και ο Einstein που είχαν μαθησιακές δυσκολίες.

Παρ' όλα αυτά, η καλή σχολική επίδοση είναι καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη αισθήματος αυτοεκτίμησης και θετικής εικόνας εαυτού για το παιδί. Επιπλέον, η πληροφορία που αφορά στη σχολική επίδοση και στις κοινωνικές σχέσεις του παιδιού επηρεάζει και την εικόνα των γονέων για αυτό. Κατά συνέπεια, ο,τιδήποτε τροποποιεί την καλή σχολική του επίδοση θα έχει επιπτώσεις στη λειτουργικότητα του παιδιού σε επίπεδο συναισθηματικό, οικογενειακό, κοινωνικό και επαγγελματικό.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα για το σύνολο του πληθυσμού. Από τα δεδομένα άλλων χωρών φαίνεται ότι είναι αρκετά συχνές, προσβάλλοντας 10-12% των παιδιών και εφήβων. Συχνά παρατηρούνται περισσότερα κρούσματα σε μία οικογένεια.

Παρ' ότι δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για τις μαθησιακές Δυσκολίες, τα παιδιά με ΜΔ μπορούν, με την κατάλληλη υποστήριξη και θεραπευτική παρέμβαση - αποκατάσταση, να βελτιώσουν σημαντικά τη σχολική τους επίδοση και να συνεχίσουν τη ζωή τους ομαλά. Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να μάθει για τη φύση των δυσκολιών του και να μάθει να τις διαχειρίζεται καθώς και να γίνει αποδέκτης υποστήριξης από τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να βοηθήσουν το παιδί ενισχύοντας τα δυνατά του σημεία, αναγνωρίζοντας τις αδυναμίες του, συνεργαζόμενοι με τους ειδικούς και μαθαίνοντας για τους τρόπους διαχείρισης των δυσκολιών.

Κορμός της αποκατάστασης είναι η εφαρμογή Ειδικών Προγραμμάτων Εκπαίδευσης - Αποκατάστασης. Κατά περίπτωση εφαρμόζονται και λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, ψυχοθεραπεία. Η συμβουλευτική ψυχοθεραπεία των γονέων και η στενή συνεργασία μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών είναι καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική έκβαση της θεραπείας

Αναγκαία θεωρείται μια ολιστική προσέγγιση του σχολικού Εκφοβισμού. Η παρέμβαση αφορά ψυχοθεραπεία τόσο στο παιδί – θύτη όσο στο παιδί –θύμα αλλά και συμβουλευτική στην οικογένεια, τους εκπαιδευτικούς και τους συνομηλίκους. Το παιδί – θύμα να υποστηριχτεί σε ομαδική ή ατομική συμβουλευτική, να επανενταχθεί στο μαθητικό πληθυσμό, να επουλώσει το ψυχικό τραύμα από την παρενόχληση. Το παιδί – θύτης να αποκτήσει επίγνωση της πράξης του, να αναλάβει την ατομική του ευθύνη, να βοηθηθεί μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία, να αποκτήσει ενσυναίσθηση και να κατανοήσει τα κίνητρα της πράξης του, που εν πολλοίς οφείλονται σε ενδοοικογενειακούς παράγοντες.

Τα παιδιά – παρατηρητές να αντιληφθούν πως το να μιλήσουν και να αξιολογήσουν την πράξη του εκφοβισμού δεν είναι «κάρφωμα» του δράστη, να αισθανθούν τη συνυπευθυνότητα, να αποκτήσουν το θάρρος της γνώμης τους, ώστε να μπορέσουν να επιλύσουν από κοινού το πρόβλημα. Οι εκπαιδευτικοί να γίνουν ικανότεροι να αναγνωρίζουν το φαινόμενο, να το σταματούν άμεσα και να μπορούν να αναπτύξουν στη συνέχεια προγράμματα ή τεχνικές παρέμβασης για εκτόνωση του φαινομένου. Οι γονείς να αντιλαμβάνονται αν το παιδί τους είναι θύμα ή θύτης, να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στο ατομικό πρόβλημα του παιδιού τους, στο οποίο μπορεί οι ίδιοι να αποτελούν μέρος, να συνεργαστούν με το σχολείο αλλά και με άλλους υποστηρικτικούς φορείς.